Ž 53 god., Koprivnica Član od 01.01.2006. Pošalji poruku
Poruka: 4193 (stari forumaš)
Napisano: subota, 4.10.2008 u 14:43 Tema: Tkz. Crnogorska Pravoslavna Crkva
Templar
piše: Nemam ti sta drugo reći vec da nemas pojam što pišeš. Tebi nisu jasne ni najosnovnije stavri o kanaonskom poredku istočnih crkava. A niji ni čudno. Ne zna to očito ni diplomirana katehistici sara.
Točno, to ne zna Sara. No, sara je to tebe pristojno pitala, a ti nisi voljan ili sposoban pristojno odgovoriti. Vrlo mi je žao!
M 30 god., Zagreb Član od 15.05.2007. Pošalji poruku
Poruka: 4668 (stari forumaš) Status: moderator
Napisano: subota, 4.10.2008 u 15:52 Tema: Tkz. Crnogorska Pravoslavna Crkva
sara
piše: No, sara je to tebe pristojno pitala, a ti nisi voljan ili sposoban pristojno odgovoriti. Vrlo mi je žao!
Draga sare. Ne treba ti biti zao. Kao što i ti vrlo dobro znas ja sam to obajsnio upravo tebi već nekoliko puta ranije, ali tebi nema smisla ove stavri objašnjavati, jer ti ne prihvaćas činjenice, koje tebi ne odgovaraju iz bilo kojih razloga.
Autekefalnost bilo koje pravoslavne crkve ima svoj kanonski utvrđen postupak. Crnogorska i makedonska samoproglasna "crkva" to nema, niti postuje i stoga nisu crkve, vec najobičnije raskolničke pseudocrkve.
Zasto i kako to sam vise puta objasnio. I s tobom u vezi tih stavri niti obašnjavanje niti bilo kakava diskusija nema smisla.
Ž 53 god., Koprivnica Član od 01.01.2006. Pošalji poruku
Poruka: 4193 (stari forumaš)
Napisano: subota, 4.10.2008 u 17:17 Mijenjano: subota, 4.10.2008 u 17:17 (sara) Tema: Tkz. Crnogorska Pravoslavna Crkva
Templar
piše: Draga sare. Ne treba ti biti zao. Kao što i ti vrlo dobro znas ja sam to obajsnio upravo tebi već nekoliko puta ranije, ali tebi nema smisla ove stavri objašnjavati, jer ti ne prihvaćas činjenice, koje tebi ne odgovaraju iz bilo kojih razloga.
Autekefalnost bilo koje pravoslavne crkve ima svoj kanonski utvrđen postupak. Crnogorska i makedonska samoproglasna "crkva" to nema, niti postuje i stoga nisu crkve, vec najobičnije raskolničke pseudocrkve.
Zasto i kako to sam vise puta objasnio. I s tobom u vezi tih stavri niti obašnjavanje niti bilo kakava diskusija nema smisla.
Ne dragi, ovo nije odgovor, ovo je izbjegavanje odgovora. Jer ako je autokefalnost postigla Bugarska pravoslavna crkva, (da srpsku ostavima na miru) zašto je ne mogu postići Makedonska i crnogorska? to je pravo pitanje. Dakle, izloži stvari da budu jasne i da se susljedno mogu pratiti i logički zaključiti.
I od kuda je crnogorska itz carigradske završila u srpsku?
M 19 god., Van Hrvatske Član od 04.10.2008. Pošalji poruku
Poruka: 34 (mladi forumaš)
Napisano: nedjelja, 5.10.2008 u 9:42 Mijenjano: nedjelja, 5.10.2008 u 9:43 (teopempt), nedjelja, 5.10.2008 u 9:44 (teopempt), nedjelja, 5.10.2008 u 9:44 (teopempt), nedjelja, 5.10.2008 u 9:45 (teopempt) Tema: Tkz. Crnogorska Pravoslavna Crkva
KANONSKA STRUKTURA PRAVOSLAVNE CRKVE
Iz knjige Jovana Zizjulasa PRAVOSLAVLjE
I. Jezgro organizacije Pravoslavne Crkve cini zajednica krstenih hriscana predvodjena episkopom, koji je okruzen kolegijumom prezvitera i kome pomazu djakoni. Samo ta potpuno razvijena struktura zasluzuje, prema Ignjatiju Antiohijskom, naziv Crkva, i to pre svega zato sto je takva struktura neophodna za vrsenje evharistije, u kojoj se otkriva i u potpunosti ostvaruje Crkva Bozija. Organizacija Pravoslavne Crkve u tom principu nalazi svoj temelj i, uprkos odstupanjima nastalim usled mnogobrojnih istorijskih i teoloskih promena, napustanje ignjatijevskog principa za pravoslavlje bi znacilo gubitak sopstvenog identiteta i sopstvene prirode.
Iz tog temeljnog principa proizlaze, kada je rec ? kanonskoj strukturi Crkve, neke glavne karakteristike koje se mogu ukratko izloziti na sledeci nacin:
a) Episkop, kao glava pomesne Crkve, u sebi sazima celokupnu zajednicu, postajuci tako slika (ikona) Hrista koji u sebi sve sjedinjuje. Episkop je to orudje sabornosti Crkve na pomesnom nivou; preko njega se nadilaze sve prirodne i drustvene razlike, i samo tako moze da se ostvaruje jedinstvo svih u Hristu. Episkop, u tom svojstvu, predstavlja Boga pred zajednicom i zajednicu pred Bogom, i zato on vrsi punu zakonodavnu vlast u svojoj Crkvi.
b) Buduci da mu je taj autoritet dat kao poglavaru njegove zajednice, episkop uvek treba da bude povezan sa jednom zajednicom, to jest pomesnom Crkvom, ukljucujuci laike, djakone i prezvitere. Jedan episkop uvek je episkop odredjenog mesta , nikada izolovani pojedinac.
v) Posto je episkop slika Hristova, svi su episkopi sustinski jednaki. Tu jednakost ne mogu narusiti razne pocasne titule koje stvaraju hijerarhiju episkopa. Episkopski autoritet u Pravoslavnoj Crkvi potice od svetotajinske ili evharistijske sluzbe episkopa i izvan nje se ne moze razumeti: tako shvacen, on jednako pripada svim episkopima.
g) S obzirom na to da sluzba episkopa u sebi objedinjuje celokupnu zajednicu odredjenog mesta, u jednom odredjenom mestu moze biti samo jedan episkop . Taj princip, jasno formulisan osmim kanonom Prvog vaseljenskog sabora , duboko je bogoslovski utemeljen i odnosi se na samu sustinu Crkve, pa je tako neodvojiv od same sustine pravoslavlja.
d) Posto autoritet episkopa konacno proizlazi iz toga sto on predsedava evharistijom, njegova sluzba se sastoji u ostvarivanju sabornosti Crkve, i to ne samo na pomesnom vec i na univerzalnom nivou, sabornosti koja je sadrzana u samoj evharistiji. To svakog episkopa cini, u skladu sa njegovom hirotonijom, clanom sabora koji se bave pitanjima vezanim za oblast siru od eparhije (pomesni ili vaseljenski sabori). Iz toga proizlazi da nijedan episkop ne moze biti lisen prava ucestvovanja na saboru koji se tice njegove eparhije.
Ako, imajuci u vidu ove kriterijume, sagledamo sadasnju kanonsku situaciju u pravoslavlju, videcemo da se ono suocava sa temeljnim problemima vezanim za kanonsku strukturu Crkve. Neki od tih problema nasledjeni su iz proslosti i jos uvek prezivljavaju; drugi su, medjutim, u potpunosti stvoreni istorijskim okolnostima XX veka. Te dve vrste problema stoje u sustinskom medjusobnom odnosu i sa njima se mozemo suociti samo u okviru sveobuhvatne eklisioloske vizije.
II. Najstariji od svih kanonskih problema jos prisutnih u Pravoslavnoj Crkvi mozda je problem vezan za postojanje parohije . Kada je evharistijska zajednica predvodjena episkopom, prvobitno jedinstvena, zbog prakticnih razloga podeljena na manje evharistijske za j ednice pod prezviterima – a zavisne od iste episkopalne eparhije (sto se, pre ili kasnije, dogodilo u III i IV veku), pojavio se citav niz problema:
a) Episkop je, malo-pomalo, prestao da bude povezan sa, pre svega, predsedavanjem evharistiji – ta uloga je sve vise prelazila u nadleznost prezvitera – da bi, zapravo, postao administrator prostrane eparhije. Tako je on prestao da bude pastir i duhovni otac svog stada i tezio je da autoritet uspostavi ne samo na osnovu odnosa sa svojom zajednicom vec na osnovu juridickog poimanja vlasti ( potestas ), sto se jednostavno prenosi apostolskim prejemstvom i rukopolozenjem. Razvoj pravoslavne teologije u modernim vremenima, pod uticajem srednjovekovne zapadne sholastike, ucvrstio je takvo stanje.
b) To sto se sluzba episkopa posmatrala odvojeno od njegovih evharistijskih funkcija imalo je za posledicu dovodjenje u pitanje celokupne strukture pomesne Crkve. Ako je prezviter dovoljan za valjano vrsenj e evharistije, u pitanje se dovodi ne samo uloga djakona nego i laika u Crkvi. Nesumnjivo, duga praksa prezviterskih evharistijskih sluzbi ucinila je djakona gotovo suvisnim, i to do te mere da se postavlja pitanje njegove neophodnosti. Naravno, pravilo po kome laici, na neki nacin, treba da budu predstavljeni u evharistijskoj sluzbi jos uvek je na snazi u pravoslavnoj Liturgiji i kanonskom pravu («privatne“ evharistije koje vrsi samo klir u Pravoslavnoj Crkvi su zabranjene); ali jedva da postoji svest ? uzrocima tog pravila i razlogu njegovog daljeg postovanja.
Posledice tog stanja, kako na teoloskom tako i na pastirskom planu, prilicno su teske. Teoloski, ovo odvajanje funkcije episkopa od evharistije stvorilo je dilemu: ili eklisiologija zasnovana na episkopatu i kanonskom pravu bez povezanosti sa evharistijom ili eklisiologija zasnovana na evharistiji bez oslanjanja na kanonsko pravo. Princip po kome je Crkva tamo gde je evharistija – izvorni pravoslavni teoloski princip – u ovom slucaju znacio bi da se i parohija, to jest zajednica koju ne predvodi episkop, moze nazvati Crkvom u punom eklisioloskom znacenju te reci. To objasnjava zasto se na pojavu evharistijske eklisiologije (videti deo treci) u nase vreme podozrivo gleda – zbog jednostranog pristupa tajni Crkve. Takva teologija, naravno, ostaje problematicna sve dok se, na nivou eklisioloskih struktura, ne sprovede prakticna reforma koja bi ponovo uvela malu episkopalnu zajednicu.
Kada je rec ? pastirskim problemima stvorenim tom situacijom, dovoljno je naglasiti da je udaljenost episkopa od vernih toliko porasla da su retki oni episkopi koji poznaju svakodnevne probleme ljudi ili oni koji svoje verne mogu zvati po imenu , kao sto bi trebalo da cini dobri pastir (Jn. 10, 3). Zbog toga su pravoslavni vernici postepeno gubili svest ? vaznosti episkopa u Crkvi; njegov polozaj danas cuva se odanoscu pravoslavnih predanju i obredu pre nego jasnom svescu ? znacenju episkopske sluzbe. Ono sto bi jednog dana moglo predstavljati stvarnu opasnost za Pravoslavnu Crkvu, a sto se vec dogodilo u nasem veku, narocito u Grckoj pravoslavnoj Crkvi, jeste pojava takozvanih religioznih ili duhovnih «pokreta“, koji su pre izvesnog vremena doziveli neosporan procvat, a koji ne pridaju nikakvu vaznost episkopu u Crkvi. Tesko da su sledbenici ovih pijetistickih pokreta mogli osetiti potrebu za neposrednim delovanjem episkopa u svom zivotu buduci da sve njihove duhovne potrebe zadovoljavaju prezviteri koji su se zavetovali da nikada nece stupiti u episkopsku sluzbu. To sto ovi pokreti u Grckoj brzo nestaju pokazuje da episkopat ima duboke korene u svesti pravoslavnih. Ipak, treba imati na umu da ce, ukoliko nestanu jasni razlozi zbog kojih episkop ima sustinski znacaj u zivotu pravoslavnog vernika, uvek postojati opasnost da njegova sluzba postane suvisna, kako u praksi tako i u teoriji. Takva mogucnost izazvala bi ozbiljno odstupanje od pravoslavlja, kao i gubljenje njegovog eklisioloskog identiteta.
III. Problem koji je nastao znatno kasnije, a plod je nepravoslavnih uticaja, tice se sluzbe episkopa u odnosu na njegovu sabracu u episkopatu. Vec smo naveli razloge zbog kojih pravoslavna teologija episkopata i kanonsko pravo insistiraju na sustinskoj jednakosti svih episkopa. Taj princip je u pravoslavlju brizljivo cuvan, i to uprkos postojanju razlicitih stepena sluzbi unutar episkopata (patrijarsi, mitropoliti, arhiepiskopi itd.): sve te titule, buduci da nisu zasnovane na rukopolaganju, koje je, prema pravoslavnom kanonskom pravu, jedini izvor vlasti, zapravo su titule episkopa i ne predstavljaju nove svete cinove. Kao ilustracija znacaja sto se pridaje toj jednakosti moze posluziti sama praksa koja se odvija pod strogim nadzorom, kako nijedan episkop, bilo koju titulu ili stepen imao, ne bi sluzio u drugoj eparhiji niti se mesao u poslove eparhije drugog episkopa bez njegove dozvole. Dakle, ni u kom smislu se ne moze govoriti ? postojanju visih i nizih episkopa u odnosu na sustinu Crkve (sto je za pravoslavne pre svega svetotajinski zivot i veroucenje), mada se, bez sumnje, mogu uociti izvesna mesanja na strogo administrativnom nivou. Hijerarhijska struktura episkopata narocito je znacajna u sinodalnom sistemu Crkve, koji podrazumeva razlike u dostojanstvu i funkciju predsedavajuceg; ona, zapravo, zauzima sredisnje mesto u pravoslavnoj tradiciji, a i dalje se brizljivo postuje; carigradski patrijarh je primus , dok se druge patrijarsije i autokefalne Crkve pridrzavaju tradicionalnog poretka, uspostavljenog kanonskim pravom. Ali, iako takva hijerarhija podrazumeva izvesne privilegije i moc, kada je rec ? donosenju odluka – ostvarena je jednakost svih episkopa, ili je bar mogu zahtevati sve Pravoslavne Crkve i svi episkopi koji su za to zainteresovani.
Dok tradicionalna hijerarhija episkopa postuje princip njihove jednakosti, izgleda da ga moderni kanonski razvoj u Crkvi ugrozava. Pravoslavlje treba da se suoci sa tim problemima tako sto ce ocuvati svoju eklisiologiju, inace ce rizikovati da se izmedju eklisiologije i kanonskog prava stvori dihotomija.
Prvi od tih problema odnosi se na sluzbu «pomocnog episkopa“. Ta sluzba, kao i sluzba titularnih episkopa uopste, dospela je u pravoslavlje u moderno doba sa Zapada, i potpuno je nepoznata starom crkvenom predanju. Pokusaji da se to opravda pominjanjem starih horoepiskopa ne deluju ubedljivo zato sto su horoepiskopi bili episkopi sa sopstvenim stadom i sopstvenom eparhijom, dok su danasnji episkopi pomocnici samo titularni episkopi i, sto je vaznije, oni su u svakom pogledu (ukljucujuci svetotajinsku i uciteljsku sluzbu) zavisni od drugog episkopa. Ova anomalija je krivotvorenje episkopske sluzbe i nema teolosko utemeljenje.
Drugi vazan problem tice se prava svakog episkopa da ucestvuje u odlucivanju sabora ? pitanjima vezanim za njegovu Crkvu. U proslosti je to pravo ostvarivano ili sazivanjem pomesnih sabora u odredjenim godisnjim periodima, sabora na kojima su ucestvovali svi zainteresovani episkopi, ili sistemom smenjivanja svih episkopa u stalnom saboru (obicaj sacuvan u modernim vremenima, na primer, u Carigradu i Grckoj). Situacija se, bez sumnje, menja uvodjenjem «stalnog sinoda“ (sabora), u cijem radu ucestvuju samo neki episkopi odredjene oblasti. Ponekad to namecu politicke okolnosti koje ne dozvoljavaju ucestvovanje svih episkopa na pomesnom saboru (na primer, danas u Carigradu). U drugim slucajevima, medjutim, ova praksa je u potpunosti neopravdana i moze se dopustiti samo ako su zainteresovani episkopi svoje saborsko pravo dobrovoljno preneli na sabracu koja sacinjavaju stalni sinod. U svakom slucaju, pravoslavna teoloska svest mora ovu modernu instituciju smatrati anomalijom i mora ukazati na opasnosti koje se u njoj nalaze.
IV. Prethodno pitanje navodi nas da razmotrimo jos jednu vaznu karakteristiku kanonske strukture pravoslavlja – autokefaliju . Taj termin, nastao kombinacijom dve grcke reci ( ????? i ?????? ) oznacava Crkvu odredjene oblasti koja ima pravo izbora sop-stvenog poglavara, to jest sopstvenog primata. Autokefalna Crkva se od autonomne razlikuje upravo po tome sto izbor primusa autonomne Crkve treba da potvrdi Crkva kojoj ona pripada. Kanonsko opravdanje principa autokefalnosti obicno se poziva na 34. apostolski kanon (IV vek), na osnovu koga Crkva svakog naroda treba primusa da smatra svojim poglavarem , a episkopi odredjene oblasti ne treba nista da cine bez saglasnosti primusa , niti on treba ista da preduzima bez njihove saglasnosti. Primena tog kanona u modernim vremenima povezana je sa autokefalnoscu i neposredno zavisi od tri istorijska cinioca, koji se medjusobno razlikuju kako po svojoj prirodi tako i po odnosu prema autokefalnosti.
Prvi faktor jeste stara vizantijska teorija pentarhije , po kojoj je tadasnja hriscanska «ekumena“ bila crkveno podeljena na pet centara upravljanja ili prvenstva koji se podudaraju sa glavnim istorijskim centrima hriscanstva, a ?? su Rim, Carigrad («Novi Rim“), Aleksandrija, Antiohija i Jerusalim. Istorijska pozadina ideje pentarhije prilicno je slozena i njome se ovde necemo baviti. Medjutim, vazno je primetiti da ti crkveni ce nt ri upravljanja nisu cinili celine identicne ili slicne onima koje pominje 34. apostolski kanon , nazivajuci ih «narodima“ (sto su, verovatno, bile oblasti ili «eparhije“ Carstva); oni su bili postovani zbog svoje istorije i uloge koju su imali u zivotu Crkve. Posto je ideja tradicije zauzimala apsolutno centralno mesto u zivotu stare Crkve, a sa njom i ideja ? Majci Crkvi koja stiti i garantuje veru mladjih Crkava, pentarhija je opravdano smatrana osnovom – za strukturu Crkve – tokom vizantijske epohe, a zatim i u kasnijoj epohi pravoslavlja.
Pored pentarhije , pojavio se jos jedan cinilac koji je doprineo razvoju autokefalije. Obracanjem Slovena u hriscanstvo veliki deo pravoslavnog sveta postepeno je razvio sopstvenu kulturu, drugaciju od kulture hriscana sto su govorili grckim ili latinskim jezikom. Vizantija ne samo da nije sprecavala taj razvoj vec ga je i podsticala. Cirilo i Metodije, prvi grcki misionari medju Slovenima (IX vek), postavili su osnove slovenskog hriscanstva, sto je od pocetka podrazumevalo upotrebu slovenskog jezika i stvaranje odgovarajuceg pisma. Dakle, pravoslavlju je bilo svojstveno podsticanje razvoja Crkve na osnovu lokalne kulture. Pravoslavni hriscani slovenskog jezika, mada su ih uvek privlacile Vizantijska Crkva i prestonica Carstva, koje su posmatrali kao uzor sto ga treba podrazavati i istovremeno prevazici, pa cak i zameniti, tezili su nezavisnosti od Carigrada. Prva ju je dobila Ruska Crkva, koja je usla u pentarhiju kao peta Pravoslavna Crkva po kanonskom poretku (veliki raskol sa Rimom vec se bio dogodio); sledile su je druge slovenske Crkve. Ostavljajuci po strani ideju «treceg Rima“, koja se pojavila u Moskvi kada je izgledalo da Carigrad prodaje pravoslavlje Rimokatolickoj Crkvi (Sabor u Ferari – Firenci, 1438-1442), razvoj autokefalije na osnovu «kulturnog faktora“ pravoslavlju ne predstavlja problem – niti bogoslovski niti kanonski.
Zatim je nastupio treci cinilac, koji ne treba mesati sa prethodna dva. Rec je ? nacionalizmu XIX veka. Sa stvaranjem balkanskih drzava, nakon postepenog raspadanja Otomanskog carstva, pravoslavni narodi Balkanskog poluostrva zahtevali su autokefaliju, koju su, jedan za drugim, i dobili, ali ne na osnovu «kulture“, vec na osnovu nezavisne «nacionalne egzistencije“, pozivanjem na narode iz 34. apostolskog kanona . Tako se doslo do aktuelne kanonske strukture pravoslavlja koja podrazumeva, po kanonskom poretku, sledece autokefalne Crkve: Carigradsku, Aleksandrijsku, Antiohijsku, Jerusalimsku patrijarsiju i patrijarsije Moskve, Srbije, Rumunije, Bugarske, autokefalne Crkve Kipra, Grcke, Poljske, Albanije, autonomne Crkve Gruzije, Cehoslovacke (neki je priznaju kao autokefalnu) i Finske.
Poslednjih godina grupa pravoslavnih Amerikanaca ruskog porekla ( Mitropolija , v. tacku V) pridruzuje se ovom nizu kao Pravoslavna Crkva Amerike, posto su joj Ruska Crkva i druge slovenske Crkve priznale autokefalnost, ali ne i Carigrad, patrijarsije i autokefalne Crkve grckog jezika. Tako se pojavio raskol, sto je problem autokefalije istaklo kao najvazniji problem pravoslavlja u nasem veku.
Koji to aspekti autokefalije predstavljaju problem? Pored pitanja pravne prirode ? tome ko ima pravo da priznaje autokefalnost i koji su to odgovarajuci postupci priznavanja autokefalije jednoj Crkvi (pitanje koje ce se razmatrati na velikom pravoslavnom saboru sto je u pripremi), institucija autokefalnosti, naravno, podrazumeva dublje teoloske i kanonske probleme, s kojima se pravoslavlje mora suociti. U svetlosti eklisioloskih principa, mi cemo naglasiti dva.
Prvi se tice nacina na koji se autokefalija odnosi prema jedinstvu Crkve. Vec smo ustanovili da je pravoslavna eklisiologija zasnovana na ideji da Crkva, zahvaljujuci svom evharistijskom karakteru i sabornosti, nadilazi sve podele: kako prirodne i drustvene tako i kulturne. Kako se to nadilazenje kulturnih razlika moze pomiriti sa afirmacijom kulturnog identiteta kao prihvatljivog i odredjujuceg elementa autokefalije? To je tacka u kojoj se, narocito u nase vreme, otkrivaju kako snaga tako i slabost pravoslavlja.
Srecom, sluzenje iste Liturgije i zajednicko predanje vere na razlicite nacine stite jedinstvo pravoslavlja. Ipak, treba pazljivo motriti na neprijatelje jedinstva koji se skrivaju iza ideje autokefalnosti. Svaki put kada se nacionalizam, filetizam ili kulturni identitet postavljaju ispred jedinstva Crkve – jasno je da oni moraju biti odbaceni i zrtvovani. Pravoslavna eklisiologija ne moze pridavati apsolutnu vrednost nijednom istorijskom entitetu kao takvom, vec samo u Hristu i eshatoloskoj rekapitulaciji svega u Njemu; a ?? je ono sto se vrsi u svakoj Liturgiji. Kanonski i istorijski, uloga Carigradske vaseljenske patrijarsije jeste upravo izdizanje iznad svakog nacionalistickog interesa (spoljasnji uslovi u kojima ona danas zivi, iako u mnogim aspektima nepovoljni, u ovom pogledu predstavljaju prednost), kao i budno pracenje da i druge Pravoslavne Crkve postupaju na isti nacin. Iskustvo Pravoslavnih Crkava u nasem veku – sto se posebno odnosi na napore Atinagore, pokojnog carigradskog patrijarha, da okupi autokefalne Crkve putem niza svepravoslavnih konferencija odrzavanih od 1961 – svedoci i ? teskocama i ? nadanjima koji u tom pogledu postoje. Veliki sabor koji je u pripremi pokazace da li ce pravoslavna eklisiologija biti odlucujuci cinilac u odnosu na kanonsku strukturu pravoslavlja.
Drugi problem u vezi sa shvatanjem autokefalije odnosi se na nerazumevanje koje se lako moze pojaviti kada je rec ? njenom eklisioloskom znacenju. Ako se samom pojmu prida prevelika vaznost, lako bi se moglo doci do zakljucka da se autokefalna Crkva izrazava iskljucivo preko svog poglavara, kao da se ne moze pretpostaviti kako pojedini episkopi unutar nje mogu imati razlicito misljenje ? odredjenom pitanju.
Takvo nerazumevanje autokefalije dovodi do greske koju mnogi cine smatrajuci da je autokefalna Crkva isto sto i «pomesna Crkva“ u eklisioloskom znacenju, to jest samo jezgro eklisijalne strukture. Takvo misljenje bilo bi znatno odstupanje od pravoslavne eklisiologije. Kao sto smo vec naglasili, to jezgro se trazi u zajednici oko episkopa, cija odgovornost u Crkvi potice od toga sto je on glava evharistijske zajednice i stoga ikona Hristova. U tom svojstvu, svaki episkop ima pravo glasa na skupovima prilikom odlucivanja ? crkvenim pitanjima ipso jure , a ne posredstvom vrhovnog autoriteta ili zbog njega, bez obzira na to da li je on poglavar autokefalne Crkve, sabora itd. Stoga, iako treba priznati da je mogucnost komuniciranja razlicitih Pravoslavnih Crkava preko poglavara autokefalnih Crkava korisna, ipak treba prihvahiti i to da ce tek onda kada svi episkopi budu imali slobodu da govore u sopstveno ime i u ime svoje Crkve, glas pravoslavlja i njegove odluke moci da budu (bar sto se Pravoslavne Crkve tice) uistinu saborni. To pitanje je posebno znacajno kada je rec ? velikim problemima vere i ustrojstva, sto se narocito odnosi na veliki pravoslavni sabor koji se priprema.
V. Sada mozemo preci na poslednji i mozda najznacajniji problem koji se odnosi na kanonsku strukturu pravoslavlja u nasem veku – problem dijaspore , to jest sirenja pravoslavlja na Zapadu. Ta pojava je karakteristicna za nase doba, tako da ju je tesko sagledati u istorijskoj perspektivi i adekvatno proceniti. Naravno, pravoslavnih je na Zapadu bilo i u proslim vekovima, narocito krajem XIX veka, nakon migracije pravoslavnih u Ameriku; medjutim, narocito u periodu izmedju dva svetska rata migracija na Zapad je dostigla takve razmere da su stvorene velike pravoslavne zajednice u zemljama koje su u osnovi nepravoslavne. Te grupe emigranata cinili su pre svega Grci i Rusi (Rusi su emigrirali nakon Revolucije), ali i ljudi iz skoro svih drugih pravoslavnih zemalja: Srbi, Bugari, Rumuni, Albanci, Ukrajinci i Arapi. Veliki broj raseljenih pravoslavaca nasao se prvo u Americi, a potom u Evropi, gde se dogodio znacajan susret sa zivotom i mislju zapadnog hriscanstva. Ha primer, velika zajednica pravoslavnih, narocito Grka, brzo se razvila u Australiji.
Vaznost pravoslavne dijaspore XX veka, iako danas ne moze biti u potpunosti ocenjena, svakako je velika. Susret pravoslavlja sa zapadnom mislju i teologijom u velikoj meri je podstakao nov stvaralacki razvoj pravoslavne teologije, k o ja je, sa svoje strane, pomogla zapadnim Crkvama i njihovoj teoloskoj misli. Stavise, tako vazan dogadjaj u istoriji Zapadne Crkve kao sto je Drugi vatikanski koncil nasao se pod uticajem pravoslavne teologije dijaspore, kao uostalom i celokupan ekumenski pokret. Ali, od velike vaznosti su i problemi koje je dijaspora prouzrokovala – narocito kada je rec ? kanonskoj strukturi – a koji ce verovatno presudno uticati na buducnost pravoslavlja i u potonjim vremenima. Razmotrimo ukratko neke od njih.
Na prvom mestu, cak i letimicnim pogledom na razvoj dijaspore, uocavaju se mnogobrojne «shizme“ koje su njena direktna posledica. Istorija tih raskola je slozena, ali se celokupna situacija koja je iz njih nastala moze prikazati na sledeci nacin. Dok je cela grcko-pravoslavna dijaspora, nakon kraceg perioda teskoca u Americi dvadesetih i pocetkom tridesetih godina, ostala jedinstvena pod Vaseljenskom patrijarsijom, ruska dijaspora, nastala uglavnom nakon bekstva vise od jednog miliona Rusa iz zemlje nakon boljsevicke revolucije, podelila se na cetiri grupe ili jurisdikcije . To cy: a) Sinod Ruske Crkve u izgnanstvu (poznat i kao Crkva izvan Rusije ili Karlovacki sinod itd.). Ovu jurisdikciju formirala je grupa prognanih ruskih episkopa koje je moskovski patrijarh Tihon 1920. zaduzio da brinu ? Rusima sto su se nakon Revolucije nasli van otadzbine. Na poziv srpskog patrijarha, ti episkopi su se okupili na saboru u Karlovcima 1921. Nakon Tihonove smrti i zbog razvoja dogadjaja u zivotu Ruske Crkve oni su odbili da priznaju vlast moskovskog patrijarha, koji ih je, opet, odbacio kao nekanonske i raskolnike; b) Ruski egzarhat za Zapadnu Evropu , sa sedistem u Parizu, nastao je odlukom patrijarha Tihona, koji je 1922. opozvao svoj prethodni dekret i nalozio mitropolitu Evlogiju, svom egzarhu za Zapadnu Evropu, da za Rusku Crkvu u egzilu razradi novu shemu koja ce zameniti onu Karlovackog sinoda. Karlovacki sinod nije prihvatio taj novi Tihonov dekret, zato sto je on smatran rezultatom pritiska sovjetske vlasti (Tihon je tada bio u zatvoru). Ali je Evlogije, iako je tada i sam bio clan Karlovackog sinoda, sproveo dekret stvaranjem jurisdikcije u Parizu, koja je stavljena pod neposredno pokroviteljstvo Vaseljenske patrijarsije. Ta jurisdikcija je sada u potpunosti integrisana u Grcku mitropoliju u Francuskoj, koja je jedna od carigradskih eparhija sa sopstvenim episkopima sto ih imenuje Carigrad, kanonski podredjenim Grckoj mitropoliji u Francuskoj; v) Jurisdikcija Moskovske patrijarisje , koju je formirao mali broj izgnanih ruskih episkopa sto nisu priznavali karlovacku jurisdikciju, ali su ostali verni crkvenoj vlasti Moskve. Ova jurisdikcija ima eparhije u Americi, a narocito u Evropi, sa jednim egzarhom u Zapadnoj Evropi; g) Ruska pravoslavna grko-katolicanska Crkva Amerike ili Mitropolija , koju je osnovao mitropolit Platon iz Njujorka, odvojivsi je 1924. kako od Moskve tako i od Karlovackog sinoda; nakon kraceg perioda ponovnog ujedinjenja sa Karlovackim sinodom (1935-1946) ona je opet postala nezavisna. Tu jurisdikciju Moskva je prvobitno smatrala raskolnickom, ali joj je nedavno priznala autokefalnost, i ona sada nosi naziv Americka pravoslavna Crkva . Ali Vaseljenska patrijarsija i neke autokefalne Pravoslavne Crkve nisu priznale njenu autokefalnost, tako da se pojavio prikriveni raskol , nezvanican ili delimican .
To stanje nezvanicnog ili delimicnog raskola sada karakterise sve jurisdikcije u dijaspori, sa izuzetkom Karlovackog sinoda, ciji je shizmaticki polozaj manje-vise priznat (na zvanicnom nivou prakticno nema svetotajinsku zajednicu niti bilo kakvu drugu zajednicu sa Pravoslavnim Crkvama koje cy y zajednici sa Moskvom). Iz toga proizlazi negativan i odbrambeni stav prema politici zvanicne Pravoslavne Crkve, narocito u pogledu njenih ekumenskih odnosa. Kada je rec ? drugim jurisdikcijama, medju njima postoji svetotajinska zajednica ili zajednica druge prirode u meri u kojoj se ne zahteva priznavanje situacije de facto , kao sto je to, na primer, sa Americkom mitropolijom. U Americi je pronadjeno resenje ujedinjenjem svih pravoslavnih kanonskih episkopa u neku vrstu sinoda ili «konferencije“ (kako je nazivaju), kojom predsedava predstavnik Vaseljenske patrijarsije – grcko-pravoslavni americki arhiepiskop. Ta «konferencija“ nema status jurisdikcije, a time ni kanonski, i jednostavno sluzi za nadilazenje postojecih podela, otvarajuci prostor za njihovo uklanjanje. U tom resenju krije se ozbiljna opasnost zato sto pravoslavlje ne moze i ne sme sebi dozvoliti izbegavanje velikog problema jurisdikcije pribegavanjem metodama te vrste, kanonski sumnjivim i eklisioloski nerazumljivim.
To nas vodi do drugog velikog problema koji dijaspora stvara, do problema kanonskog statusa ovih razlicitih jurisdikcija . Na pocetku ovog poglavlja videli smo sustinski znacaj, koliko kanonski toliko i eklisioloski, principa utvrdjenog osmim kanonom Prvog vaseljenskog sabora , prema kome na odredjenom mestu postoji samo jedan episkop. Po misljenju Svetog Kiprijana – misljenju koje verno odrazava svest cele stare Crkve – postojanje drugog episkopa u jednom gradu odgovara situaciji raskola. I stoga je jedan od najvaznijih problema savremenog pravoslavlja – ne prikrivati i ne zanemarivati pitanja jurisdikcije koja postavlja dijaspora, vec se direk t no suociti sa njima. Trebalo bi teziti konacnom resenju – jedinom ispravnom sa pravoslavne tacke gledista – a ?? je postojanje samo jednog pravoslavnog episkopa u jednom mestu. Problem pastirske brige ? grupama pravoslavnih, razdvojenih jezickim, kulturnim i etnickim barijerama, mogao bi se resiti osnivanjem posebnih parohija – na kulturnoj i etnickoj osnovi (izgleda da je takvo resenje vec bilo prihvaceno u Rimu u II veku). Sve te parohije bi, medjutim, trebalo da se nadju pod samo jednim episkopom; na taj nacin, posredstvom episkopa, trebalo bi da se kulturne i etnicke podele prevazidju sabornoscu Crkve. Ako je episkop glava posebne kulturne i etnicke zajednice, a ne svih clanova Crkve odredjenog mesta, tada Crkvi jednostavno postaje nemoguce da izrazi svoju sabornost kroz episkopsku sluzbu. Problem jurisdikcija danas je sredisnji eklisioloski problem pravoslavlja.
Imajuci u vidu ova razmatranja, mozemo iz drugog ugla sagledati znacaj problema jurisdikcije. Postujuci kulturni identitet, pravoslavlje rizikuje da podredi kanonsku strukturu Crkve «konacnoj“ ulozi kulturnog i etnickog identiteta. Buduci da je sredisnja tacka pravoslavlja upravo sluzba episkopa kao garanta sabornosti, njeno podredjivanje kulturnom ili etnickom principu u praksi bi znacilo gubljenje sabornosti. Ako Pravoslavna Crkva tolerise situaciju istovremenog postojanja razlicitih jurisdikcija, onda ce ona morati da pronadje nacin izrazavanja svoje sabornosti putem neke sluzbe koja je drugacija od episkopske. Ali, takva sluzba ne postoji, bar ne na pomesnom nivou.
To pokazuje u kojoj je meri geografski aspekt episkopske sluzbe od sustinskog znacaja za pravoslavnu teologiju (od drevnih vremena svakom episkopu, od trenutka rukopolaganja, namenjena je posebna geografska oblast), kao i to da je nedopustivo postojanje episkopa iskljucivo za odredjene kulturne i etnicke grupe.
Ovo su, dakle, novi problemi koje XX vek namece pravoslavlju u pogledu kanonskih struktura. To cy teski problemi koje dodatno komplikuju razliciti cinioci i uticaji. Ali resenja se definitivno mogu naci samo primenom eklisioloskih principa koji, utemeljeni u pravoslavnom predanju, cine njegov stvarni identitet. Zbog toga teoloski razvojni tokovi savremenog pravoslavlja imaju kljucnu vaznost za buducnost Pravoslavne Crkve.
M 18 god., Zagreb Član od 15.06.2008. Pošalji poruku
Poruka: 10 (novi forumaš)
Napisano: utorak, 7.10.2008 u 20:31 Tema: Tkz. Crnogorska Pravoslavna Crkva
pa vi nas i tako prezirete i svakakve bajke pričate o nama , napakošćujete nam di stignete. rad je da vam malo vratimo šala
kad se crna gora odcjepila od srbije, 22% ispitanika jedne ankete, smatralo je da je vatikan kriv za otcjepljenje.
M 28 god., Van Hrvatske Član od 07.10.2008. Pošalji poruku
Poruka: 3 (novi forumaš)
Napisano: četvrtak, 9.10.2008 u 11:54 Tema: Tkz. Crnogorska Pravoslavna Crkva
Ovdje se govori o "Raskolnicima, anatemnjacima...." i sve se to pripisuje Crnogorskoj Pravoslavnoj Crkvi. Iskreno meni nije bas najbolje jasan njihov status, ali pita "legalna " pravoslace sa forum:Zar nije i Srpska crkva bila pod anatemom i to cini mi se oko 15-ak godina kada je car Dusan 1346 godine nekanonski Ohridsku arhiskopiju uzdigao na nivo patrijarsije? Poslij eskinuta anatema sa SPC i danas se ona ubraja u kanonske. Ko to ovdje smije reci da nesto slicno nece biti i sa Crnogorskom crkvom?
P.S. Juce sam na trafici vidio novi broj "Svetigore" (glasilo Mitropolije Crnogorsko-primorske), na naslovnoj strani stoji slika Radovana karadjica koji kaze:"Vrarimo se Pravoslavlju".
M 28 god., Van Hrvatske Član od 01.05.2008. Pošalji poruku
Poruka: 43 (mladi forumaš)
Napisano: četvrtak, 9.10.2008 u 12:14 Tema: Tkz. Crnogorska Pravoslavna Crkva
Nije tačno da je car Dušan to uradio sa Ohridskom, nego sa Pećkom arhiepiskopijom. Poslije je došlo do pokajanja za vrijeme cara Lazara i priznavanje statusa patrijaršije. Stvar je u tome, što je poglavar tzv. CPC raščinjeni sveštenik. Raščinjeni sveštenik na koga je bačena anatema nije više sveštenik, pa prema tome ne može biti ni poglavar te samozvane ''crkve''. Zbog toga se problem crkvenog raskola u Makedoniji i sekte u Crnoj Gori ne može izjednačavati.
M 28 god., Van Hrvatske Član od 07.10.2008. Pošalji poruku
Poruka: 3 (novi forumaš)
Napisano: četvrtak, 9.10.2008 u 12:26 Tema: Tkz. Crnogorska Pravoslavna Crkva
Tacno je da je rascinjen, ali zasto onda ne priznate Makedoncima autokefalnost? Njihovo svecenstvo nije rascinjeno. Je li Antonije Abramovic bio rascinjen?(Predhodnik Mihaila Dedeica)
M 28 god., Van Hrvatske Član od 01.05.2008. Pošalji poruku
Poruka: 43 (mladi forumaš)
Napisano: četvrtak, 9.10.2008 u 12:44 Tema: Tkz. Crnogorska Pravoslavna Crkva
Antonije Abramović je bio sveštenik Pravoslavne Crkve u Americi. Bio je penzionisan i pristao je da ode na Cetinje i bude vođa te novoosnovane sekte. Dva dana nakon njegovog dolaska na Cetinje, on biva raščinjen od strane Pravoslavne Crkve u Americi. Bilo je pokušaja tih koji su ga doveli da bude rukopoložen u Makedoniji, što je odbijeno sa njihove strane. Poznato je da je pred smrt tražio susret sa nekim od episkopa SPC radi pokajanja, ali ga je smrt u tome spriječila.
O probelmu raskola u Makedoniji bih vas uputio na sajt Pravoslavne Ohridske Arhiepiskopije: www.poa-info.org. Ako znate ćirilicu i razumijete makedonski jezik, sve tamo piše.
M 28 god., Van Hrvatske Član od 07.10.2008. Pošalji poruku
Poruka: 3 (novi forumaš)
Napisano: četvrtak, 9.10.2008 u 12:56 Tema: Tkz. Crnogorska Pravoslavna Crkva
Ne bih volio da budem pogresno svacen, nemam zaokruzeno misljenje o Crnogorskoj crkvi. Prosto imam dilemu gdje da je svrstam. Zbog toga sam se prikljucio ovoj temi.
mirta1
Templar
Otvori novu temu
Odgovori na temu
Prati ovu temu
Ispiši
Citiraj
Odgovori
Zen
